Geen gratis advocaat voor slachtoffers !
Waarom geen advocaat voor slachtoffers, bijvoorbeeld van seksueel geweld op minderjarigen, in België? Wij zochten het uit na de aankondiging van 01/02/2026 in de pers en ons eerder nieuwsbulletin.
typische paraplu en damage control
De VRT nieuwsombudsvrouw wist schriftelijk te vertellen dat:
Ik heb me even bevraagd bij de journalist. De insteek voor het artikel is het initiatief van verschillende balies in ons land (Orde van Vlaamse Balies & Ordre des Barreaus Francophones et Germanophones) die op basis van bestaande wetgeving (art. 508/14 van het gerechtelijk wetboek) beslissen om slachtoffers van seksueel en intrafamiliaal geweld bij te staan.
De Coördinator van het Lawyer Victim Assistance programma wist telefonisch te vertellen dat de lijst van de voor slachtoffers opgeleide advocaten ter beschikking is van de CAW's, de ZSG's, de politiediensten, de OCMW's enz. Volgens de Coördinator doen de Balies het nodige om de verruimde toepassing van art. 508/14 op het terrein uit te rollen via de Bureau's voor Juridische Bijstand {BJB}, en zouden de diensten slachtoffers naar hun lokale BJB doorverwijzen voor de gratis 15 dagen bijstand.
Het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en mannen die verantwoordelijk is voor de Zorgcentra na Seksueel Geweld {ZSG} meldde:
Het persartikel verscheen zonder onze medewerking. Wij namen daarom contact op met de persoon die betrokken was voor het persartikel om bijkomende informatie te vragen. Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is immers betrokken bij het geciteerde project, zijnde het Lawyers Victim Assistance project, maar wij hadden geen weet van een uitbreiding van het project.
Deze persoon liet weten dat er voorbarig en niet correct werd gecommuniceerd.
Zij verduidelijkte initieel dat er een wetswijziging had plaatsgevonden die op een uitbreiding zou neerkomen.
Daarna nuanceerde ze dat het niet zozeer ging om een wetswijziging, maar wel de aankondiging van de Orde der Vlaamse Balies dat art. 508/14 Gerechtelijk Wetboek door hen geïnterpreteerd zou worden als zijnde van toepassing op slachtoffers van seksueel geweld.
Vermoedelijk is dit de eerste stap in een verdere samenwerking tussen de Orde en de ZSG's, maar er is op heden nog geen contact hierover geweest en wij zijn nog niet formeel op de hoogte gesteld over de intenties van de Orde. Er is hieromtrent ook geen wetgevend initiatief hangende.
Wij hebben dus geen bijkomende informatie op dit moment, maar dit wordt binnen het Instituut uiteraard verder opgevolgd.
Dus contacteerden wij de Orde van Vlaamse Balies met de vraag of er inderdaad een “verruimde interpretatie” wordt gegeven aan art. 508/14 Gerechtelijk Wetboek. Het antwoord was:
U gelieve u voor concrete inlichtingen te wenden tot het bevoegde BJB, voor zover u voor tweedelijnsbijstand in aanmerking komt uiteraard.
Nu lijkt ons het antwoord vreemd, daar de OVB een controlerende en reglementerende functie heeft over de BJB's. Wij vinden het vreemd dat de OVB voor de vermeende “verruimde interpretatie” van art. 508/14 Gerechtelijk Wetboek doorverwijst naar de lokale BJB's, terwijl de OVB over dergelijke “verruimde interpretatie” de dirigent zou dienen te zijn.
Nu goed, enige “verruimde interpretatie” wordt in dezelfde ene zin ontkracht. Klaarblijkelijk zouden de 15 eerste dagen enkel geldig zijn voor zij die in aanmerking zouden komen voor tweedelijnsbijstand.
Dan maar bij de BJB's te luister gaan. Daar wordt vertelt dat de Stafhouders aan de BJB's opdracht gaven om als volgt te communiceren: de OVB is in onderhandeling met de OBFG en de minister van justitie om tot een COMPROMIS te komen … Het gaat dus om centen en macht. Schuif aan tafel en bedien u, geen slachtoffers of hun belangenverdedigers in de onderhandelingen te bespeuren.
money, money, money
Wellicht wordt net zoals omtrent Casa Legal tussen de OVB en de OBFG met de minister van justitie onderhandeld: met het financiële mes van de OVB op de keel van iedereen. En als de OVB weer niet op haar financiële en macht wenken wordt bediend, men weze gewaarschuwd dat zij zelfs SLAPP procedures bij het Grondwettelijk Hof dienstig maken, zoals in de rolnummers 8504 en 8574.
Het financiële argument van de OVB en haar leden is in werkelijkheid eigenlijk de belachelijkheid zelve. OVB is winstgevend met meer dan 3 miljoen euro op de bankrekening en meer dan 1,6 miljoen beleggingen. Het detail van de jaarrekeningen is niet voor pottenkijkers. Ze zijn financieel zo te beklagen, die advocaten, dat ze een proefproject dat nog nooit zo efficiënt subsidies aanwendde voor juridische bijstand voor slachtoffers aanvechten.
Geen sprake van slachtofferbejegening of toegang tot degelijke juridische bijstand voor slachtoffers in België op vandaag. De OVB blokkeert dergelijke bijstand in naam van haar leden, de Balies en de BJB's. In hun handelen blijft de OVB de Staat en de slachtoffers als uit te persen citroenen behandelen.
voor de juridische knutselaar
In afwachting kan de juridische knutselaar aan de slag. En dat is mogelijks wat de Coördinator van het LVA programma op knoeiende manier beoogde.
Één van de doelen van art. 508/14 is de rechtzoekenden bij spoedeisendheid, zonder bij voorbaat bevestiging van gerechtigdheid op tweedelijnsbijstand, toch al een gratis advocaat bezorgen. De OVB, BJB controleur zijnde, houdt met dat mogelijke aspect in haar antwoord blijkbaar geen rekening …
In spoedeisende gevallen kan door het bureau voor juridische bijstand het voordeel van de gedeeltelijke of volledige kosteloosheid voorlopig worden toegekend aan de aanvrager zonder overlegging van alle of een deel van de bewijsstukken bedoeld in de artikelen 508/13, 508/13/1 en 508/13/2, eerste en achtste lid. In dat geval moet de aanvrager de bewijsstukken overleggen binnen een termijn bepaald door het bureau voor juridische bijstand die niet meer bedraagt dan vijftien dagen te rekenen vanaf de dag van de beslissing. Indien de bewijsstukken niet worden ingediend binnen die termijn, wordt de juridische bijstand van rechtswege beëindigd.
Alleen is dat dan een advocaat die op dat moment wachtdienst uitoefent. Met zo'n 300 opgeleide advocaten in de pool van zo'n 11.000 advocaten moet je heeeeel veeeeel geluk hebben om toevallig op een wachtdienst advocaat te vallen die iets van kennis heeft van zaken seksueel geweld op minderjarigen.
Mocht de OVB of haar Balies echt juridische bijstand van slachtoffers serieus nemen, dan zijn er andere opties.
Art. 508/23 geeft de stafhouder de bevoegdheid om zonder keuzevrijheid een advocaat aan te duiden.
In de gevallen die hij spoedeisend acht, wijst de stafhouder een advocaat aan die is ingeschreven op de in artikel 508/7 bedoelde lijst en geeft hij hiervan kennis aan het bureau.
Daarin is art. 508/22 nog beter:
Wanneer de persoon die moet worden bijgestaan niet voldoet aan de in artikel 508/13 bedoelde voorwaarden betreffende de bestaansmiddelen, wijst de stafhouder naar keuze van die persoon een advocaat aan. In de gevallen die hij spoedeisend acht, wijst de stafhouder een advocaat aan die deelneemt aan de in artikel 508/7 bedoelde wachtdiensten.
(Artikel 446ter) is van toepassing op de honoraria van deze advocaat.
Ingeval de bijgestane persoon nalaat of weigert te betalen, wordt aan de ambtshalve toegevoegde advocaat een rijksvergoeding toegekend wegens de werkzaamheden waarvoor de toevoeging heeft plaatsgehad.
In geval van gedeeltelijke betaling van de honoraria door de bijgestane persoon wordt de vergoeding verminderd met het betaalde bedrag.
“wijst de stafhouder naar keuze van die persoon een advocaat aan” voor zij die “moeten worden bijgestaan”. Niet dat een Stafhouder in België ooit de idee genegen is geweest om slachtoffers, die zich bijvoorbeeld bij een ZSG melden, van enige bekwame juridische bijstand te voorzien.
Over het “moet worden bijgestaan” hebben wij het uitgebreid in de komende weken. Internationaal recht verplicht dat slachtoffers van seksueel geweld op minderjarigen en hun omgeving zouden juridisch bijgestaan worden vanaf het eerste moment. Die voor de Staat net zoals voor de OVB en haar leden diepgaand beschamende waarheid verdient te worden verteld.
en toch … ?
Alle begin is moeilijk … ? Dit jaar ligt dat “moeilijke begin” 30 jaar geleden, met de Witte Mars en de zaak Dutroux.
Vooralsnog leven we nog steeds in een walhalla ten voordele van straffeloosheid voor de daders … Wie weet welke toekomst de financieel krachtigen bekokstoven voor slachtoffers? We houden jullie op de hoogte.